Nếu được hỏi đâu là bài toán khó giải nhất đối với bản thân, tôi sẽ không ngần ngại trả lời đó là bài toán cuộc đời của mình. Quả thật, mỗi khi đứng trước những cột mốc quan trọng, các giai đoạn chuyển giao, hoặc khi có những biến cố trong cuộc sống, tôi luôn trăn trở với các câu hỏi về căn tính và lẽ sống, vì cuộc đời luôn thay đổi, vận động không ngừng và con người của tôi cũng phát triển, đổi thay liên tục trong cái năng động ấy. Có lẽ vì thế mà Thánh Tiến sĩ Augustino, vốn được mệnh danh là “nhà thần học của mọi thời đại” đã khiêm tốn thì thầm cùng Chúa: “Xin cho con biết Chúa, xin cho con biết con.”
Trước đây, tôi luôn mặc nhiên cho rằng “cái tôi” là xấu, bởi những lời truyền khẩu in sâu vào tâm thức, như: “khi người ta chết được năm phút rồi thì ‘cái tôi’ mới chết”, hay
“Tôi – nặng thì thành tội”;
“Tôi – huyền thì thành tồi”;
“Tôi – sắc thì thành tối”,
“Thánh Tôi là thối tanh”…
Nhưng thực ra, “cái tôi” hiện hữu vì nó có vẻ đẹp và giá trị riêng. “Cái tôi” chính là sự tự nhận thức của một người về giá trị bản thân, là điều làm cho căn tính mỗi người khác biệt và độc đáo. Tôi thiết nghĩ con người có quyền tự hào về phẩm giá cao quý của mình, về những giá trị độc đáo được phú ban. Và chỉ khi ý thức được giá trị bản thân, con người mới biết tạ ơn và trân trọng phẩm giá làm người mà Đấng Tạo Hóa ban tặng; đồng thời họ sẽ sống hạnh phúc, triển nở và viên mãn ơn gọi làm người.
Chỉ khi chân nhận giá trị bản thân và thấy được vẻ đẹp của “cái tôi” trong ánh nhìn của Thiên Chúa thì con người mới có thể là chính mình. Khi ấy, họ mới sống thật với mình, mới cảm thấy tự tin, mới cởi mở, mới không mặc cảm tự ti, mới không dễ bị tổn thương vì những lời nói, hành vi và thái độ, dù vô tình hay cố ý của người khác.
Tuy nhiên, trong thực tế cuộc sống, thật khó để nhận ra hay chạm tới “cái tôi” đích thực của mình. Mỗi người đều có giá trị và phẩm giá như nhau, nhưng theo thời gian, những yếu tố xã hội, những mong đợi, nhận xét và thái độ của người khác dần chi phối và định hình “cái tôi” của mỗi người. Hay nói cách khác, “cái tôi” của mỗi người bị chi phối, che phủ bởi nhiều lớp vỏ bọc từ gia đình, trường học, xã hội, văn hóa, nghề nghiệp, địa vị, tiền tài, danh vọng… Những lớp vỏ ấy tiếp tục được nuôi dưỡng, củng cố bởi lối sống ích kỷ, ganh đua, so sánh, tự cao, cố chấp… Từ đó, dẫn đến những đổ vỡ trong tương quan, những tổn thương cho tha nhân và chính mình, những lối nhìn thiển cận và lệch lạc về nhau, những loại trừ, chia rẽ, mất niềm tin.
…
Theo năm tháng, tôi dần nếm cảm những kinh nghiệm kể trên và chỉ ở trong Chúa, tôi mới đủ khiêm tốn và can đảm bóc trần những lớp vỏ che phủ “cái tôi” thật của mình, chân nhận con người mình với đầy giới hạn. Có một tư tưởng rất thực tế mà tôi đọc được đâu đó và bản thân cũng đã từng trải nghiệm trong vài năm gần đây, đó là: “Không phải ai cũng yêu thích tôi và điều đó chẳng sao cả. Trách nhiệm của tôi là trở thành mẫu người có thể dễ dàng yêu thích người khác hơn. Còn sau đó thì tuỳ thuộc vào Thiên Chúa.” Như vậy, điều làm tôi thực sự được đón nhận trong đời sống cộng đoàn không phải ở cái tôi “có”, mà ở cái tôi “là”.
Tư tưởng này tôi thấy cũng đúng khi đứng trong cương vị của một người làm công tác huấn luyện. Trước đây tôi sợ đóng vai trò là một “Chị Giáo”, vì thường thì người huấn luyện không thể làm vừa lòng tất cả mọi người thụ huấn. Nhưng kỳ thực, tôi thấy mình phải học chấp nhận quy luật đó trong bất cứ vai trò nào. Điều quan trọng là “trở thành mẫu người có thể dễ dàng yêu thích người khác hơn”. Mà để “dễ dàng yêu thích người khác” thì trước tiên, người ta cần phải biết yêu mình. Biết yêu mình tức là ý thức được giá trị của bản thân và đón nhận nó trong khiêm tốn và bình an.
Vậy tôi cần làm gì đây? Tôi thiết nghĩ đó là tôi cần nài xin ơn Chúa, để được ơn biết Chúa, biết anh chị em, và biết mình. Trong đó, việc nhận thức “mình cần biến đổi và khao khát được biến đổi” là điều kiện tiên quyết. Tiền đề này sẽ đưa tôi đến những cơ hội để “cái tôi” được phản tỉnh, được mở ra với những “cái tôi” khác trong Chân – Thiện – Mỹ.
Fiat